Pianolessen
Over
het geven van pianoles zijn al bibliotheken vol geschreven. Ik kan hier
dus
alleen maar summier aangeven waar naar mijn mening de accenten zouden
moeten liggen bij het geven van pianoles.
Individueel les of samen les
Ik ben er voorstander van om, zeker in het begin, leerlingen tegelijk les te geven. Maar bij gevorderden kan het ook. De tegenstanders zeggen dat de leerling te weinig individuele aandacht krijgt. Dat is een rekbaar begrip. Als je enkele leerlingen tegelijk hebt, heb je ook meer en effectiever tijd ter beschikking. Met drie leerlingen in een uur doe je meer dan met één in een half uur. Uitleg van algemene begrippen, gehoortraining, theorie kan gezamenlijk en samen spelen is gemakkelijker en leerzamer (als docent ben je geen partij tegenover een kind, kinderen daarentegen wedijveren onderling) Daarbij is het met meer leerlingen gezelliger. Het sociale aspect doet vaak wonderen op gebied van motivatie. Er gaat bovendien geen tijd verloren: als één van de groep afwezig is gaat de volle lestijd toch door. Halen en brengen is praktischer omdat er gecarpoold kan worden. Financieel is het ook zeer interessant want samen les nemen is per leerling aanzienlijk goedkoper. Men koopt immers maar een gedeelte van de totale tijd die de leerling in de les doorbrengt. De meeste muziekscholen in Nederland gaan van dit principe uit. Bij volwassenen ligt het soms wat moeilijker omdat de combinatiemogelijkheden om praktische redenen lastiger zijn.
Dat vooral in de privé sector vrijwel overal individueel les wordt gegeven ligt zowel aan de opleiding op de conservatoria als aan de afwerende houding van veel privé docenten. De opleiding tot instrumentaal muziekdocent is namelijk (nog steeds) een individuele aangelegenheid. Je krijgt je hoofdvakinstrument hoofdzakelijk in een individuele les. Er wordt in de methodiekles wel aandacht besteed aan het fenomeen groepsles maar veel conservatoriumstudenten worden opgevoed in de gedachte dat een leerling alleen maar iets leert in een individuele situatie. Wat wij overigens een "groepsles" noemen is nog steeds maar een een groepje van hoogstens 3 à 4 leerlingen. Het reguliere onderwijs ziet zo'n getal als een individuele les!
Maar veel instrumentale docenten weten niet hoe ze met meer dan één kind tegelijk moeten omgaan. Het is ook bedreigend want hun natuurlijke overwicht als volwassene wordt aangetast. Kinderen vormen immers direct een bloc. Maar daarin ligt juist de kracht van de groepsles. De docent die daar gebruik van weet te maken haalt, zoals hierboven geschetst, enorme voordelen uit de les. Een les aan meerdere leerlingen tegelijk kost ook meer werk voor de docent in de vorm van uitzoeken van materiaal, even bijschrijven van een extra partij, en in het algemeen zorgen dat kinderen tijdens de les aan het werk blijven en zich niet gaan vervelen.
Dat inderdaad zeer essentiële zaken als techniek, houding, interpretatie etc. alleen maar individueel zijn aan te leren bestrijd ik. Je kunt met leerlingen tegelijk aan dit soort onderwerpen werken en weer is het dan de onderlinge band tussen kinderen die het leerproces positief beïnvloed.
Het is triest en jammer dat ook op muziekscholen de invloed van tegenstanders soms zo sterk is dat men overgaat tot het geven van volstrekt belachelijke leseenheden als een kwartier of twintig minuten individueel les. En dat zelfs aan jonge kinderen in situaties waar eenvoudig combinaties te maken zouden zijn.
Natuurlijk zijn individuele lessen soms nodig bij kinderen met fysieke of mentale stoornissen, of bij kinderen met uitzonderlijke talenten. Maar dat zijn in de dagelijkse praktijk hoge uitzonderingen.
Aandachtspunten in de les
Individueel les of samen les
Ik ben er voorstander van om, zeker in het begin, leerlingen tegelijk les te geven. Maar bij gevorderden kan het ook. De tegenstanders zeggen dat de leerling te weinig individuele aandacht krijgt. Dat is een rekbaar begrip. Als je enkele leerlingen tegelijk hebt, heb je ook meer en effectiever tijd ter beschikking. Met drie leerlingen in een uur doe je meer dan met één in een half uur. Uitleg van algemene begrippen, gehoortraining, theorie kan gezamenlijk en samen spelen is gemakkelijker en leerzamer (als docent ben je geen partij tegenover een kind, kinderen daarentegen wedijveren onderling) Daarbij is het met meer leerlingen gezelliger. Het sociale aspect doet vaak wonderen op gebied van motivatie. Er gaat bovendien geen tijd verloren: als één van de groep afwezig is gaat de volle lestijd toch door. Halen en brengen is praktischer omdat er gecarpoold kan worden. Financieel is het ook zeer interessant want samen les nemen is per leerling aanzienlijk goedkoper. Men koopt immers maar een gedeelte van de totale tijd die de leerling in de les doorbrengt. De meeste muziekscholen in Nederland gaan van dit principe uit. Bij volwassenen ligt het soms wat moeilijker omdat de combinatiemogelijkheden om praktische redenen lastiger zijn.
Dat vooral in de privé sector vrijwel overal individueel les wordt gegeven ligt zowel aan de opleiding op de conservatoria als aan de afwerende houding van veel privé docenten. De opleiding tot instrumentaal muziekdocent is namelijk (nog steeds) een individuele aangelegenheid. Je krijgt je hoofdvakinstrument hoofdzakelijk in een individuele les. Er wordt in de methodiekles wel aandacht besteed aan het fenomeen groepsles maar veel conservatoriumstudenten worden opgevoed in de gedachte dat een leerling alleen maar iets leert in een individuele situatie. Wat wij overigens een "groepsles" noemen is nog steeds maar een een groepje van hoogstens 3 à 4 leerlingen. Het reguliere onderwijs ziet zo'n getal als een individuele les!
Maar veel instrumentale docenten weten niet hoe ze met meer dan één kind tegelijk moeten omgaan. Het is ook bedreigend want hun natuurlijke overwicht als volwassene wordt aangetast. Kinderen vormen immers direct een bloc. Maar daarin ligt juist de kracht van de groepsles. De docent die daar gebruik van weet te maken haalt, zoals hierboven geschetst, enorme voordelen uit de les. Een les aan meerdere leerlingen tegelijk kost ook meer werk voor de docent in de vorm van uitzoeken van materiaal, even bijschrijven van een extra partij, en in het algemeen zorgen dat kinderen tijdens de les aan het werk blijven en zich niet gaan vervelen.
Dat inderdaad zeer essentiële zaken als techniek, houding, interpretatie etc. alleen maar individueel zijn aan te leren bestrijd ik. Je kunt met leerlingen tegelijk aan dit soort onderwerpen werken en weer is het dan de onderlinge band tussen kinderen die het leerproces positief beïnvloed.
Het is triest en jammer dat ook op muziekscholen de invloed van tegenstanders soms zo sterk is dat men overgaat tot het geven van volstrekt belachelijke leseenheden als een kwartier of twintig minuten individueel les. En dat zelfs aan jonge kinderen in situaties waar eenvoudig combinaties te maken zouden zijn.
Natuurlijk zijn individuele lessen soms nodig bij kinderen met fysieke of mentale stoornissen, of bij kinderen met uitzonderlijke talenten. Maar dat zijn in de dagelijkse praktijk hoge uitzonderingen.
Aandachtspunten in de les
- Luisteren, want muziek maken doe je met je oren. En in het verlengde daarvan: muziek léren maken. Een ingewikkeld leerproces waar aanleg, techniek, motivatie etc. een rol spelen.
- Luisteren doe je ook door middel van samenspelen. Niet alleen vierhandig, maar ook zeshandig. Er is veel didactische literatuur voor zes handen aan één piano en zelfs acht handen aan twee piano's. Ook improviseren is met meer leerlingen tegelijk leuker en leerzamer. Dat kan ondersteund worden met bijvoorbeeld luister Cd's waarbij de Cd iets voorspeelt wat vervolgens moet worden nagespeeld.
- De computer kan ook (niet alleen in de les maar ook thuis)
ondersteuning bieden. Er zijn leuke (Nederlandstalige) programma's voor
kinderen
én
volwassenen. Bijvoorbeeld Aapnootspel, Muziekabcd (via on-line
abonnement), Music Master,
Magix etc. In de leskamer horen deze programma's op de computer te
staan.
Tevens zijn op internet veel leuke programma's te vinden die online te gebruiken zijn of gratis te downloaden. - Partijen van muziek voor meer dan twee handen kunnen met de computer worden ingespeeld en via de mail worden verstuurd. Dan kan er thuis mee geoefend worden.
- Vertellen over muziek, componisten, pianisten, piano's, theorie enzovoort. Leerlingen moeten een brede muzikale ontwikkeling krijgen.
- Kennis van het symbolenschrift (Dm, A7, Bdim enz.) Dit is handig bij het spelen van lichte muziek maar ook veel liedboekjes werken met symbolen.
- Eenvoudig harmoniseren. De meeste leerlingen moeten even op weg worden geholpen met harmoniseren van eenvoudige liedjes. Weet je eenmaal hoe het moet dan kan je bijvoorbeeld bij Sinterklaasliedjes zelf de juiste akkoorden vinden. Je hebt dan niet overal een boek voor nodig.
- De laatste les voor de vakantie moet een speciale les zijn! Muziekspelletjes met de kinderen, muziek beluisteren, improviseren, de piano van binnen bekijken enz.
- Voorspelen voor anderen is zinvol. Het kan al met een paar leerlingen tegelijk in de leskamer. Nog leuker is het om samen met collega's die op andere instrumenten lesgeven een uitvoering te organiseren.
- Het is mogelijk voor leerlingen die dat willen, een graadexamen te doen. Bij de meeste muziekscholen maar ook bij de vakvereniging EPTA is dat mogelijk.
Welke muziek
Als je begint met pianospelen zijn er goede en leuke methodes voor zowel kinderen als volwassenen. Die bieden eigenlijk van alles wat. Ook in een later stadium doe je van alles wat: klassiek, licht, pop, jazz, improvisatie. Alleen als een leerling blijk geeft een bepaalde richting op te willen ga je als docent daar in mee. Het heeft geen zin iemand te dwingen een stijl te spelen die hem niet ligt. Zonodig stuur je een leerling naar een andere docent die gespecialiseerd is in een bepaalde richting zoals bijvoorbeeld jazz / improvisatie.
De piano
Wie les neemt moet een piano thuis hebben. Oefenen bij familie of kennissen werkt niet. Vaak stelt men de vraag: kan je ook beginnen op een keyboard? Het antwoord is: nee. Een keyboard is om de volgende redenen ongeschikt voor pianoleerlingen:
Pagina's op deze website met meer informatie over piano's zijn:
digitale piano
publicaties
linken pagina
Andere websites met nuttige informatie:
www.tipbook.com
www.vvpn.nl
www.npmb.nl
Als je begint met pianospelen zijn er goede en leuke methodes voor zowel kinderen als volwassenen. Die bieden eigenlijk van alles wat. Ook in een later stadium doe je van alles wat: klassiek, licht, pop, jazz, improvisatie. Alleen als een leerling blijk geeft een bepaalde richting op te willen ga je als docent daar in mee. Het heeft geen zin iemand te dwingen een stijl te spelen die hem niet ligt. Zonodig stuur je een leerling naar een andere docent die gespecialiseerd is in een bepaalde richting zoals bijvoorbeeld jazz / improvisatie.
De piano
Wie les neemt moet een piano thuis hebben. Oefenen bij familie of kennissen werkt niet. Vaak stelt men de vraag: kan je ook beginnen op een keyboard? Het antwoord is: nee. Een keyboard is om de volgende redenen ongeschikt voor pianoleerlingen:
- Een keyboard heeft een totaal andere aanslag dan een piano. Het keyboard is er niet op gemaakt om via de vingers om te gaan met genuanceerde gradaties in sterkte (de reden waarom de piano in de 18e eeuw is uitgevonden) De optie "aanslaggevoelig" bij een keyboard komt niet in de buurt van die van een piano en zit er alleen vanwege verkooptechnische redenen op.
- Het keyboard is gemaakt om lichte muziek te spelen. Alle voorzieningen zoals ritmebox, automatische begeleidingen etc. zijn daar ook op ingericht. De piano gaat uit van een manier van spelen die in eerste instantie in het midden laat of je klassiek, licht of jazz gaat spelen.
- De houding voor het keyboard is, vanuit piano oogpunt gezien, verkeerd. Bij de piano zit je altijd voor de middelste C. Een keyboard heeft 5 oktaven. Als je daar midden voor gaat zitten, zit je voor de F/G. Dat geeft een gevoel van desoriëntatie.
- De meeste piano's hebben 7¼ oktaaf (88 toetsen). De gangbare keyboards hebben er 5 (61 toetsen). Nu zal je in het begin onderwijs niet direct alle toetsen van de piano gebruiken maar in bijvoorbeeld improvisaties doe je dat wel. Bovendien moet een pianospeler wennen aan het "werkveld" van 7¼ oktaaf.
- De klankmogelijkheden en de bediening van het pianopedaal zijn onvergelijkbaar met die van een keyboard. Net als met de aanslaggevoeligheid wordt een pedaal om verkooptechnische redenen bijgeleverd. Bovendien wordt het keyboardpedaal vaak voor andere doeleinden gebruikt (snelle wisseling van pre-sets bijvoorbeeld)
Pagina's op deze website met meer informatie over piano's zijn:
digitale piano
publicaties
linken pagina
Andere websites met nuttige informatie:
www.tipbook.com
www.vvpn.nl
www.npmb.nl
